Somali

Talaalada guud ahaan

1. Waa maxay tallaalku?

Tallaal siinta dadka si looga ilaaliyo cudurrada faafa waxaa loo yaqaan tallaal. Cudurada qaarkood waa in si joogto ah loo tallaalaa si looga hortago (tusaale ahaan teetanada). Hal ama laba tallaal ayaa ku filan cudurada kale (sida cudurka dabaysha ama Corona).

2. Sidey talaalku u shaqeeyaa?

Tallaalku wuxuu dhaqaajiyaa difaaca jirka. Tan waxaa sidoo kale loo yaqaannaa habka difaaca jirka. Tallaalku wuxuu ku dhaliyaa habka difaaca jirka inuu soo saaro walxo u gaar ah si looga hortago cudurrada. Maaddooyinkaas waxaa loo yaqaannaa difaaca jirka.

3. Muxuu tallaalku muhim u yahay?

Talaalku wuxuu yareeyaa halista jirrada. Marka fayrasyada, bakteeriyada ama fungi ay galaan jirka, tan waxaa sidoo kale loo yaqaan infakshan. Infekshannada qaarkood waxay xitaa u horseedi karaan dhimasho. Tallaalku wuxuu ka hortagi karaa infekshinnada iyo waxyeellada caafimaadka, oo mararka qaarkood dhacda oo keliya sannado badan ka dib.

Macluumaad guud oo ku saabsan ka hortagga Corona

4. Tallaaladee looga hortagayaa Corona ayaa laga ansixiyay Jarmalka?

Tallaalada ka imanaya soosaarayaasha BioNTech („Comernaty“), Moderna, AstraZeneca („Vaxzevria“) iyo Johnson&Johnson ayaa lagu ansixiyay Jarmalka .

5. Sidee ayey u shaqeeyaan talaalkan kaladuwan?

Tallaallada oo dhan waxay dhaqaajiyaan habka difaaca jirka, waxa loogu yeero difaaca jirka, si ay isaga difaacdo fayraska. Sidaa darteed jirku wuxuu soo saaraa unugyada difaaca jirka ee ka ilaaliya jirka fayraska. Tallaalka, jirka “wuxuu ku bartaa” sida loo difaaco.

6. Sidee tallaalada ugu kala duwan yihiin waxtarkooda?

Talaalada oo dhan waxay si fiican uga ilaaliyaan inaad si daran ugu bukooto cudurka loo yaqaan ‚Covid-19‘ ama xitaa u dhimato. Marka loo eego heerka aqoonta ee imika, ma jiraan faraqyo cad oo ku saabsan waxtarka tallaalada. Waa hubaal in dhammaan tallaallada ay si fiican u ilaashadaan tallaalka ugu horreeya ka dib iyo si aad u fiican kadib tallaalka labaad.

7. Yaa lagu tallaalayaa tallaalkee?

Jarmalka dhexdiisa, gaar ahaan dadka da’da yar ee u dhexeeya 16 iyo 59 sano jir waxay qaadaan BioNTech. BioNTech ayaa hadda sidoo kale laga ansixiyay EU-da carruurta iyo dhallinta qaangaarka ah ee da’doodu tahay 12 sano. Halkaan waa inaan sugnaa sugitaanka talobixinta ee Guddiga Talaalka Joogtada ah, ha ahaato in dhammaan dadka laga bilaabo da’da 12 ama marka hore ay tahay in la tallaalo oo keliya haddii ay qabaan cudur hore.

Moderna waxaa hadda loo oggol yahay dadka jira 18 iyo wixii ka weyn.

Tallaalka Vaxzevria ee ka socda AstraZeneca ayaa sidoo kale loo oggolaaday da’ka 18 +. Guddiga Talaalka Joogtada ah wuxuu kula talinayaa talaalkan dadka jira 60 sano iyo wixii ka weyn.

BioNTech, Moderna iyo AstraZeneca (Vaxzevria), dhanka kale, mid walba waa in la tallaalaa labo jeer iyadoo u dhexeysa dhowr toddobaad.

8. Ma dooran karaa tallaalka aan ku tallaalayo??

Maya, ma dooran kartid. Laakiin qofna ma aha inuu aqbalo soojeedinta tallaalka. Tallaalku had iyo jeer waa ikhtiyaari qof kasta oo Jarmalka jooga

Maxaa dhacaya isla marka tallaalka ka dib?

9. Maxaa ku dhacaya jidhkayga tallaalka ka dib?

Jidhku wuxuu falceliyaa tallaalka wuxuuna sameeyaa unugyada difaaca jirka. Sidaa darteed, mararka qaarkood waxaa jira falcelinno jir oo aad adiguba dareemi karto oo aan fiicnayn. Caadi ahaan falcelintan ku saabsan tallaalka way fududahay waxayna tagtaa dhawr maalmood ka dib. Dareen-celinta suuragalka ah ee tallaalku waa: xanuun iyo danqasho goobta duritaanka ah, maqaarka cas ama barar. Daal, madax xanuun, qandho, dhaxan, lallabbo, iyo muruq xanuun ayaa sidoo kale dhici kara.

Maxay dadka qaarkii u dareemaan xanuun tallalka kadib?

Jidhkeennu dhammaantood way kala duwan yihiin. Taasi waa sababta jidhkeenu u falceliyo si ka duwan. Dadka qaarkiis sidaa darteed waxay dareemayaan falcelinta tallaalka si aad u xoog badan, qaar badan oo daciif ah qaarna xitaa ma wada laha.

11. Waa maxay farqiga u dhexeeya falcelinta tallaalka iyo waxyeelloyinka so raaca?

Jawaabta tallaalka waa calaamad wanaagsan. Waxay muujineysaa in talaalku shaqeynayo oo jirka uu bilaabayo inuu isdifaaco.

Dhibaatooyinka soo raaca ma fiicna oo sidoo kale khatar bay keeni karaan. Laakiin iyaguna aad ayey u yar yihiin. Waxyeellada caadiga ah laakiin dhifka ah waa, tusaale ahaan, fal-celin xasaasiyadeed oo tallaalka ah.

Tusaale ahaan, haddii aad qandho yeelato tallaalka ka dib oo qandhadu aysan sii socon 3 maalmood kadib, waa inaad la tashataa dhakhtar. Xitaa haddii madax xanuun daran uu ku dhaco tallaalka ka dib tallaalka Vaxzevria ee ka socda AstraZeneca oo uu sii socdo dhowr maalmood, dhakhtar waa in si dhakhso leh loola tashadaa.

12. Waa maxay falcelinta tallaal ee jira?

Dareen-celinta suuragalka ah ee tallaalku waa: xanuun iyo danqasho goobta duritaanka ah, maqaarka cas ama barar. Daal, madax xanuun, qandho, dhaxan, lallabbo, iyo muruq xanuun ayaa sidoo kale dhici kara.

13. Waa maxay dhibaatooyinka soo raaca?

Dhammaan dhibaatooyinka soo raaca waa naadir! Tusaale ahaan, dhammaan tallaalada mararka qaarkood waxay leeyihiin fal-celin xasaasiyadeed. At AstraZeneca iyo Johnson & Johnson, waxaa jiray kiisas aad uyar oo xinjiro dhiig ah. BioNTech waxay hada baareysaa in kiisas yar oo myocarditis ah ay kiciyeen tallaalka.

Intaa waxaa dheer, kiisaska shaqsiyadeed ee curyaaminta dareemayaasha wajiga daran ayaa la arkay, taas oo dib ugu noqotay dhammaan kiisaska dhowr toddobaad kadib. Weli ma cadda in dhab ahaantii xiriir la leeyahay tallaalka.

14. Sidey ee an ugu ilaashanahy tallaalka koowaad ka dhib?

Tan hadda waxaa lagu baarayaa si faahfaahsan. Sidaa darteed, weli ma jiro xog gebi ahaanba la isku halleyn karo. Xilligan, tallaalkii ugu horreeyay wuxuu horeyba u bixiyaa difaac wanaagsan oo aad u wanaagsan oo looga hortagayo koorso halis ah ama dhimasho ah Si kastaba ha noqotee, tani waxay socotaa oo keliya dhowr toddobaad ama bilo, markaa tallaalka labaad waa in marwalba la qaataa (marka laga reebo Johnson & Johnson, halkaasoo hal tallaal oo keliya looga baahan yahay). Tallaalka ugu horreeya, waxaad horeyba uheli doontaa taariikhda tallaalka labaad.

15. Sidey ee an ugu ilaashanahy tallaalka laabad ka dhib?

Tallaalka labaad wuxuu dhammeystirayaa nidaamka tallaalka (marka laga reebo Johnson & Johnson, oo hal tallaal keliya looga baahan yahay). Waa in la sameeyaa xaalad kastoo jirta, maxaa yeelay la’aanteed difaaca tallaalka ee la helay tallaalkii ugu horreeyay ka dib ayaa mar kale hoos u dhici doona toddobaadyo iyo bilo kooban ka dib.

16. Muddo intee le eg ayaan ku ilaashanahy tallaalka buuxo ka dhib?

Tan hadda waxaa lagu baarayaa si faahfaahsan. Khubarada ayaa hada sheegaya in wali aad sifiican aad u difaacantahay ugu yaraan lix bilood tallaalka labaad kadib. Tallaalka markaa kadib waa in la cusboonaysiiyaa. Waxay la mid tahay tallaalka teetanada. Tallaalkan waa in la cusbooneysiiyaa 10-kii sanaba mar.

17. Da´daydu ma saamayn ku yelaata waxtarka tallaalka?

Haa. Da’da sii kordheysa, habka difaaca jirka ayaa sidoo kale daciifa. Marka loo eego aqoonta hadda jirta ee ku saabsan tallaalka, waxaa jira difaac ku filan xitaa da’da weyn iyada oo loo marayo tallaallada lagu oggolaaday Midowga Yurub.

18. Ma gudbin karaa fayraska inkasta oo la i tallaalo?

Haa. Gudbintu waa suurtagal xitaa haddii suurtagalnimadu aad uga yar tahay. Marka loo eego heerka aqoonta ee hadda, si kastaba ha noqotee, habka cudurka ee dadka la tallaalay guud ahaan waa sahlan yahay.

19. Ma iska tallaali karaa markan Corna haystey iyo hadertan ka caafimaadey?

Haa, laakiin xaaladdan tallaal waxaa lagula talinayaa 6 bilood ka dib ugu horreyn si loo kiciyo sameynta difaaca jirka ee weli jira ee ka hortagga fayraska.

20. Miya tahay inaan wali xirto masskada wajiga ka dib tallaalka oo aan raaco xeerarka nadaafadda?

Haa. Xeerarka hadda ee anshaxa xaaladda musiibada ayaa sii socota in lagu dabaqo. Corona weli waa la is qaadsiin karaa tallaalka ka dib. Xeerarka nabadgelyada ayaa markaa sii wadaya inay ku shaqeeyaan.

21. Waa maxay faa´ iidooyinka tallaalku?

Waxaa lagaa ilaaliyaa dariiqa daran ee dilaaga ah ee cudurka coronavirus.

Tallaalku wuxuu ka dhigaa infekshan ku dhaca fayraska loo yaqaan ‚corona virus‘ mid aad u yar.

Aad ayey ugu yar tahay inaad adigu qof kale ku qaadsiiso fayraska corona.

Marka laga reebo faa’iidooyinka caafimaadka, waxaad ku raaxeysan kartaa waxqabadyo badan oo madadaalo ah oo aan suuragal ahayn haddii aan la tallaalin. Waad ku laaban kartaa makhaayadaha, waxaad la kulmi kartaa asxaabta, waxaadna heli kartaa waqti badan oo firaaqo ah oo wata caddeyn tallaal.

Waa maxay khataraha?

22. Ma jiraan dad leh halista ugu badan ee infekshinka kuwa kale marka la u firio?

Dadka da’da ah iyo kuwa jiranba waxay leeyihiin khatar aad u sareysa oo ah inay si daran u jiran yihiin ama ay u dhintaan Covid 19. Dadka xiriir badan la leh dadka kale waxay halis weyn ugu jiraan infekshin. Kuwaas waxaa ka mid ah, tusaale ahaan, dhakhaatiirta, kalkaaliyayaasha caafimaadka, dadka guryaha wadaagga ah, booliska ama macallimiinta.

23. Maxay ka dhigan tahay „Kale hormarintu“?

Kala hormarinta macnaheedu waa in wax ay si gaar ah muhiim u yihiin. La xiriirida Corona, kala hormarintu waxay ka dhigan tahay in dadka sida gaarka ah ugu nugul khatarta weyn marka hore la ilaaliyo.

24. Maxaa dadka hoyga wadajirka ah looga tallaaly waqti hore dadka kale?

Dadka ku jira hoyga wadajirka ah waxay halis weyn ugu jiraan in uu ku dhaco fayraska loo yaqaan ‚corona virus‘ maxaa yeelay dad badan ayaa halkan ku nool meel yar. Taasi waxay kaa dhigeysaa in masaafadaada aad u adkaato. Sidaas darteed si gaar ah ayey muhiim u tahay in si wanaagsan dadkaas loo ilaaliyo.

25. Talaalada miyaa lagu baaranya qaxootiga?

Maya! Tallaalada waxaa lagu tijaabiyey mutadawiciin waqti dheer kahor. Dhanka kale, ku dhowaad laba bilyan oo walxo firfircoon ayaa loo isticmaalay tallaalada adduunka oo dhan. In kabadan hal bilyan oo qof, oo kudhowaad toddobada meelood meel dadka adduunka, ayaa si buuxda loo tallaalay.

26. Ma la is tallali karaa haddi aan cudur hore qabo?

Haa. Waa in lagaa tallaalaa, gaar ahaan haddii aad cudurro hore qabtay, maadaama khatarta aad u leedahay dariiqa daran ee COVID uu kugu soo kordhay. Dadka qaba cudurro horey u jirey ayaa markaa ahaa kuwii ugu horreeyey ee laga tallaalo Jarmalka.

27. Ma la tallaali karaa haddi aan uur leeyahay?

Tallaalka guud inta lagu jiro uurka hadda laguma talinayo, maadaama aan hadda xog laga helin isticmaalka tallaallada COVID-19 muddada uurka. Haddii haweeneyda uurka leh ay ku jirto khatar sare oo ah dariiq daran oo ah COVID-19 cudur hore awgood, tallaal ayaa lagu bixin karaa kiisaska shaqsi ahaaneed ka dib markii si taxaddar leh looga fiirsado halista iyo dheefaha iyo ka dib macluumaad faahfaahsan.

28. Carruurta ma la tallali karaa?

Tallaalka BioNTech waxaa dhowaan laga ansixiyay EU-da carruurta iyo dhallinta qaangaarka ah ee da’doodu tahay 12 sano. Laakiin weli ma jiraan wax talo bixin ah oo ka imanaya guddiga tallaalka taagan. Waxaa lafilayaa in taladan marki hore loo sameyn doono oo kaliya caruurta iyo dhalinyarada qaangaarka ah ee cudurada kale hore u haystey

29. Yaan la talaalin?

Dadka xanuunka dareemaya oo leh heerkul sarreeya, tusaale ahaan, waa in la tallaalo keliya markay caafimaad qabaan markale.

30. Tallaalku ma wuxuu kaa dhigayaa mid nadiif ah?

Maya. Ma jiro hal daliil oo cilmi ah oo sheegaya in tallaalku yahay mid nadiif ah.

31. Maxay tallaallaa qaarkood lo joojiyee?

Tallaalka waa loo joojiyay sababta oo ah waxay rabeen inay si faahfaahsan u baaraan dhibaatooyinka ka imaan kara tallaallada qaarkood. Badbaadada dadka oo dhami waa waxa ugu muhiimsan. Taasi waa sababta cilmi baarista loogu sameeyo si sax ah.

Sideen isku tallali karaa?

32. Ma inaan isdiiwaangaliyo si laygu talaalo ?

Haa. Waxaa jira siyaabo kala duwan oo loo diiwaan geliyo Gobolka Niedersachsen:

Lambarka taleefanka waa: 0800 99 88 665

Qadka taleefanka waxaa lala xiriiri karaa Isniinta ilaa Sabtida 8 subaxnimo ilaa 8 habennimo.

Qadka taleefanka ayaa xiran Axadaha iyo ciidaha.

Online-Bogga tallaalka:

https://www.impfportal-niedersachsen.de

Waxaad sidoo kale wici kartaa dhaqtarka qoyskaaga ama dhakhaatiirta aagga si toos ah. Dhakhaatiir badan ayaa ka talaala corona ficilkooda. Sida caadiga ah, waa inaad iska diiwaangelisaa halkaas ka hor waxaana jiri doona muddo sugitaan oo dhowr toddobaad ah. Shaqaalaha sooshalka waxay ka caawiyaan isdiiwaangalinta hoyga qaxootiga.

Macluumaadka dhakhtarka Niedersachsen, waxaad ka raadin kartaa dhakhaatiir ku hadla luqado badan oo kala duwan:

https://www.arztauskunft-niedersachsen.de

33. Ma jiraa la-tashi ku saabsan tallaalka?

Tallaalka ka hor, qof kastaa wuxuu xaq u leeyahay talobixin caafimaad. Tani waxay khuseysaa meel kasta oo aad ka qaadato tallaal, takhtarka qoyska iyo sidoo kale xarunta tallaalka. Su’aalo kasta oo aad hayso waa laga wada hadli doonaa. Haddii aadan weli go’aan ka gaarin tallaalka, waxaad la xiriiri kartaa dhakhtarkaaga guud oo aad weydiisan kartaa la-tashi.

34. Yaa si sax ah uga talaalaya Jarmalka?

Jarmalka gudaheeda, xarumaha talaalka sidoo kale waxay adeegsadaan kooxaha talaalka wareega, dhakhaatiirta guud iyo khabiiro, laga bilaabo 7 Juun 2021 dhakhaatiirta shirkadaha iyo dhakhaatiirta gaarka loo leeyahay.

35. Maxay yihiin kooxaha talaalka wareega?

Kooxaha talaalka wareega waa qeyb ka mid ah xarunta talaalka waana kooxo dhaqaatiir ah oo kaxeeya, tusaale ahaan, guryaha xanaanada iyo guryaha dadka waayeelka ah, hoyga wadajirka ah ee qaxootiga ama meelaha la degan yahay halkaas oo dad gaar ah oo aad u tiro badan ay ku nool yihiin meelo kooban. Waxaad si toos ah uga tallaalaysaa goobta xaaladaha caafimaad..

36. Xaage ka heli karaa macluumaad dheeri ah?

Macluumaad dheerad ah ayaa laga heli karaa halkan hoos:

https://www.niedersachsen.de/Coronavirus https://www.zusammengegencorona.de/
www.impfen-gegen-corona.eu

Arimaha sharciga

37. Talaalku ikhtiyaari ma yahay?

Haa. Jarmalka dhexdiisa, adiga ayaa had iyo jeer go’aan ka gaaraya naftaada haddii aad rabto in lagaa tallaalo iyo in kale.

38. Miya lay ciqaabayaa hadaanan rabin talaalka?

Maya Qofna lama ciqaabayo, tallaalku waa ikhtiyaarkis qof walba.

39. Talaalku miyuu saameyn ku leyhay nidaamka magangalyada?

Maya. Inaad is talaasho iyo inkale lama ciqaabayo wax saameyn ahna kuma lahan nidaamka magangalyada socda.

Komishanka Talaalka Joogtada ah (STIKO) wuxuu horumariyaa talooyinka talaalka ee Jarmalka. Guddigu wuxuu ka kooban yahay 16 khubaro mutadawiciin ah. Guddigu wuxuu ka shaqeeyaa su’aalaha ku saabsan tallaalka iyo cudurada faafa wuxuuna siiyaa talooyin tallaal.

Additional links